Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yayımlanan son rapor, küresel iklim krizi ile hava kalitesi arasındaki tehlikeli bağları gözler önüne serdi. Rapora göre, artan orman yangınları ve ardı arkası kesilmeyen sıcak hava dalgaları, dünya genelinde hava kalitesini iyileştirmeye ve insan sağlığını korumaya yönelik uluslararası çabaları ciddi şekilde sekteye uğratıyor. Uzmanlar, hava kirliliği ve iklim değişikliğinin birbirinden bağımsız sorunlar olmadığını vurgulayarak, bu iki küresel krizle mücadelede koordineli ve bütüncül politikaların hayata geçirilmesinin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.
Raporda, akciğerlere ve kan dolaşımına kadar nüfuz edebilen son derece tehlikeli ince partikül maddelerin (PM2.5) yayılımına özel bir parantez açılıyor. Sanayi faaliyetleri, ulaşım ve ısınmanın yanı sıra toz fırtınaları ve kontrol edilemeyen orman yangınlarının da bu ölümcül partiküllerin birikmesine yol açtığı belirtiliyor. 2025 yılı verilerine göre Kanada'nın kuzeyi, Rusya ve Batı-Orta Afrika gibi bölgelerde yangınlar nedeniyle PM2.5 seviyeleri ortalamanın çok üzerine çıkarken; Çin alınan sıkı önlemler sayesinde emisyon düşüşü kaydetti. Hindistan ise biyokütle yakımı ve sanayi kirliliği sebebiyle yüksek riskli bölgeler arasında kalmaya devam etti.
Endüstriyel emisyonların azaltılmasına yönelik Kuzey Amerika ve Avrupa'daki yasal düzenlemelere rağmen, orman yangınlarının neden olduğu toksik duman dalgaları insan sağlığını tehdit etmeyi sürdürüyor. Yapılan araştırmalar, aşırı yangınlardan kaynaklanan duman yoğunluğunun 1990'lardan bu yana küresel ölçekte üç katına çıktığını ortaya koyuyor. Bu artışın, yalnızca 2010-2018 yılları arasında her yıl yaklaşık 100 bin fazladan erken ölüme yol açtığı tahmin ediliyor. Uzmanlar, gelecekte aşırı yangın koşullarının daha sık yaşanacağını öngörürken, Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) belirlediği hava kalitesi standartlarına ulaşmanın her geçen gün zorlaştığının altını çiziyor.
Yangınların yanı sıra sıcak hava dalgalarının tetiklediği yer seviyesindeki ozon kirliliği de tarım alanlarını, ekosistemleri ve insan yaşamını doğrudan tehdit ediyor. Solunum yolu hastalıklarını tetikleyerek on binlerce erken ölüme zemin hazırlayan ozon kirliliğinin, iklim değişikliğinin etkisiyle gelecekte çok daha ciddi bir sağlık krizine dönüşmesinden endişe ediliyor. WMO, bu karanlık tabloyu tersine çevirmek için sadece bilinen kirleticilerin değil; siyah karbon ve mikroplastikler gibi atmosferdeki diğer zararlı aerosollerin de takibinin sıkılaştırılması ve küresel çevre politikalarının acilen güncellenmesi çağrısında bulunuyor.
Kaynak: TRT Haber (CaddeNews AI Derlemesi)
Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.